วัดสุทัศนเทพวราราม มีนามปรากฏตั้งแต่อดีตหลายนาม เช่น วัดพระใหญ่, วัดพระโต, วัดเสาชิงช้า และวัดมหาสุทธาวาส เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดราชวรมหาวิหาร ตั้งอยู่ใจกลางกรุงเทพมหานคร บนพื้นที่ประวัติศาสตร์กว่า ๒๕ ไร่ ๒ งาน
พื้นที่วัดถูกแบ่งเป็น ๒ เขตชัดเจน คือ “พุทธาวาส” (ด้านเหนือ) และ “สังฆาวาส” (ด้านใต้) โดยมีอาณาเขตติดต่อถนนสายสำคัญที่เป็นหัวใจของเกาะรัตนโกสินทร์:
| ทิศเหนือ | ติดถนนบำรุงเมือง (เสาชิงช้า) และศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร |
| ทิศใต้ | ติดอาคารพาณิชย์ และถนนสระสรง |
| ทิศตะวันออก | ติดถนนอุณากรรณ และสวนรมณีนาถ |
| ทิศตะวันตก | ติดถนนตีทอง และอาคารพาณิชย์ |
สถาปนาขึ้นในรัชสมัย รัชกาลที่ ๑ โดยทรงมีพระราชดำริสร้างพระวิหารหลวงให้สูงเด่นเทียบเท่าวิหารวัดพระเจ้าพนัญเชิง เพื่อสะท้อนความรุ่งเรืองของบ้านเมือง ทรงอัญเชิญ พระศรีศากยมุนี จากสุโขทัยมาประดิษฐาน และพระราชทานนามว่า "มหาสุทธาวาส" ตามชื่อพรหมโลกชั้นสุทธาวาส
ในรัชสมัย รัชกาลที่ ๓ ทรงบูรณะต่อจนสำเร็จสมบูรณ์ พร้อมพระราชทานนามใหม่ว่า "วัดสุทัศนเทพวราราม" เพื่อเปรียบวัดแห่งนี้เป็น "สุทัศนนคร" นครหลวงบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ใจกลางพระนคร